Jan Toorop: Nederlands meest internationale kunstenaar rond 1885
Biografie van Jan Toorop
Jan Toorop was rond 1885 de meest internationale kunstenaar van Nederland. Hij introduceerde tijdgenoten in Nederland aan de laatste ontwikkelingen in België en Frankrijk. Werk van Franse impressionisten zoals Monet was nog nauwelijks bekend.
Invloed van Van Gogh en Art Nouveau
Toorop organiseerde de eerste tentoonstelling van het werk van Vincent van Gogh in Nederland. Zijn opvallend kleurige schilderijen beïnvloedden een nieuwe generatie kunstenaars. Experimenten met kleur en vorm waren ook kenmerkend voor de kunstnijverheid in deze periode.
Geïnspireerd door Japanse kunst en de natuur ontstond de stroming Art Nouveau, in Nederland ook bekend als “Nieuwe Kunst” of “Jugendstil”. Een bekend voorbeeld is het afficheontwerp van Toorop voor de Delftse Slaoliefabriek, waar de Indische kunst een belangrijke inspiratiebron vormde.
Afkomst en opleiding van Jan Toorop
Jan Toorop werd geboren in 1858 in Poerworedjo (nu Purworejo), Midden-Java. Zijn vader, Christoffel Theodoor Toorop, was griffier, en zijn moeder, Maria Magdalena Cooke, was half Chinees en half Javaans. In 1863 verhuisde het gezin naar het eiland Banka, waar zijn vader administrateur werd bij een tinmijn.
Jan Toorop ging in 1869 naar Nederland voor school in Leiden, later naar de HBS in Winterswijk en volgde tekenlessen bij Schut. Hij studeerde van 1876–1878 aan de Polytechnische School in Delft. Zijn artistieke ontwikkeling leidde hem naar de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam (1880–1882) en daarna naar de Academie voor Schone Kunsten in Brussel.
Kunstenaarsvorming en symbolisme
In 1883 vestigde Toorop zich tijdelijk in Brussel. Hij deelde een atelier met William Degouve de Nuncques en maakte kennis met schrijvers zoals Emile Verhaeren en Maurice Maeterlinck. Het avant-gardistische milieu, beïnvloed door James Ensor en Fernand Khnopff, had een blijvende invloed op zijn symbolistische stijl.
Tussen 1884 en 1885 reisde hij naar Frankrijk en Engeland, werd lid van de progressieve groep Les XX en raakte geïnspireerd door het pointillisme van Georges Seurat en Paul Signac. In 1886 trouwde hij met Annie Hall en woonde kort in Amerongen en later in Engeland.
Lineair idealisme en Art Nouveau in Nederland
In Nederland ontwikkelde Toorop zijn lineair idealisme, een religieus geïnspireerde Art Nouveau-stijl. In 1894 ontwierp hij een lithografie voor de NOF ter promotie van de Delftsche Slaolie, waarmee de term “Slaoliestijl” in Nederland gangbaar werd.
Van 1890–1892 en 1899–1904 woonde hij in Katwijk aan Zee, waar hij onder andere De Zee schilderde (Rijksmuseum Amsterdam). In 1891 werd zijn dochter Charley Toorop geboren.
In 1902–1903 werkte hij aan de tegeltableaus “Verleden, Heden en Toekomst” voor de koopmansbeurs in Amsterdam, een Gesamtkunstwerk ontworpen door H.P. Berlage. De werken bevatten thema’s als vrouwenemancipatie en de verheffing van arbeiders.
Het Zeeuwse Licht: Domburg en samenwerking
In 1897 woonde Toorop in Domburg (Walcheren), waar hij schilderde met Marinus Zwart en Piet Mondriaan. Het kenmerkende Zeeuwse licht, de duinen en de lokale bevolking vormden inspiratie voor hun werk. Toorop bezocht Domburg twintig jaar lang regelmatig.
Van 1904–1907 woonde de familie in Amsterdam, waar hij landschappen en portretten in een forsere stijl schilderde. Daarna woonde hij in Den Haag en vanaf 1908 in Nijmegen, waar hij tot 1916 veel religieus werk vervaardigde.
In Ulft schilderde hij portretten van de familie Deurvorst, experimenteerde met emaille en ontmoette Miek Janssen. Later keerde hij terug naar Den Haag, waar hij in 1928 op 69-jarige leeftijd overleed.
Biografie
https://zoeken.beeldengeluid.nl/program/urn:vme:default:program:2101608040030567731?q=Toorop+https://zoeken.beeldengeluid.nl/program/urn:vme:default:program:2101608040030567731?q=Toorop+begrafenis
